M. Tullius Cicero, Pro Caelio §1

Με ένα κλικ σε κάθε λέξη του λατινικού κειμένου ανοίγει, σε νέο παράθυρο, η αντίστοιχη σελίδα μορφολογικής ανάλυσης στην ψηφιακή βιβλιοθήκη Perseus.

Λατινικό Κείμενο
1 si quis, iudices, forte nunc adsit ignarus legum iudiciorum consuetudinisque nostrae, miretur profecto quae sit tanta atrocitas huiusce causae,
2 quod diebus festis ludisque publicis, omnibus forensibus negotiis intermissis, unum hoc iudicium exerceatur, nec dubitet quin tanti facinoris reus arguatur ut eo neglecto civitas stare non possit.
3 idem cum audiat esse legem quae de seditiosis consceleratisque civibus qui armati senatum obsederint, magistratibus vim attulerint, rem publicam oppugnarint cotidie quaeri iubeat: legem non improbet, crimen quod versetur in iudicio requirat;
4 cum audiat nullum facinus, nullam audaciam, nullam vim in iudicium vocari, sed adulescentem inlustri ingenio, industria, gratia accusari ab eius filio quem ipse in iudicium et vocet et vocarit, oppugnari autem opibus meretriciis: Atratini ipsius pietatem non reprehendat, libidinem muliebrem comprimendam putet, vos laboriosos existimet quibus otiosis ne in communi quidem otio liceat esse.

Apparatus criticus

consuetudinisque ςB: consuetudinis cett.
quod quia ςB
arguatur accusatus ςB
magistratibus ςBπδ: om. P
adulescentem nobilem ςB
Atratini ipsius scripsi: Atratini illius BPπδ: illius Muretus
libidinem muliebrem ςB: muliebrem Jibidinem cett.

Νεοελληνική Μετάφραση
1 Αν κάποιος, ω δικαστές, βρισκόταν τώρα εδώ τυχαία, χωρίς να γνωρίζει τους νόμους μας, τις δικαστικές μας διαδικασίες και τα ήθη της πολιτείας μας, θα απορούσε πραγματικά τι είδους φοβερή κατηγορία υπάρχει σε αυτήν εδώ την υπόθεση, τόσης σοβαρότητας,
2 ώστε μόνο αυτή η δίκη να διεξάγεται αυτές τις ημέρες εορτών και δημόσιων αγώνων, ενώ όλες οι άλλες δικαστικές δραστηριότητες έχουν διακοπεί· και δεν θα αμφέβαλλε ότι κάποιος κατηγορείται για έγκλημα τόσο μεγάλο, ώστε, αν παραμεληθεί έστω και για μια στιγμή, το κράτος δεν θα μπορούσε πλέον να σταθεί όρθιο.
3 Αν ο ίδιος άνθρωπος άκουγε ότι υπάρχει νόμος που ορίζει καθημερινές έρευνες για ταραχοποιούς και αδίστακτους πολίτες, οι οποίοι μπορεί να έχουν οπλιστεί και να έχουν πολιορκήσει τη σύγκλητο ή να έχουν ασκήσει βία στους άρχοντες ή να έχουν επιτεθεί στο πολίτευμα, δεν θα έβρισκε καμία μομφή στον νόμο, αλλά θα ρωτούσε ποιο ακριβώς είναι το έγκλημα που εξετάζεται τώρα στο δικαστήριο·
4 και όταν μάθαινε ότι δεν υπάρχει κανένα έγκλημα, καμία πράξη θράσους, καμία βίαιη ενέργεια που να αποτελεί αντικείμενο της παρούσας δίκης, αλλά ότι ένας νέος άνδρας με εξαιρετικές ικανότητες, εργατικότητα και δημοτικότητα κατηγορείται από τον γιο εκείνου τον οποίο ο ίδιος έχει μηνύσει και μηνύει, και ότι δέχεται επίθεση χάρη στην επιρροή μιας εταίρας, δεν θα κατηγορούσε την υιική αφοσίωση του Ατρατίνου· αντίθετα, θα θεωρούσε ότι η ακόλαστη συμπεριφορά της γυναίκας πρέπει να περιοριστεί και θα σκεφτόταν ότι εσείς, οι δικαστές, είστε πραγματικά ένας εξαιρετικά κοπιώδης κλάδος ανθρώπων, αφού δεν σας επιτρέπεται να ξεκουραστείτε ούτε σε μια περίοδο όπου όλοι οι άλλοι απολαμβάνουν καθολική ανάπαυση.

Λατινικό κείμενο: M. Tullius Cicero, Pro Caelio §1, με επιλεγμένο κριτικό υπόμνημα.
Έκδοση: M. Tullius Cicero. M. Tulli Ciceronis Orationes: Recognovit brevique adnotatione critica instruxit Albertus Curtis Clark Collegii Reginae Socius. Albert Curtis Clark. Oxonii: e Typographeo Clarendoniano, 1908. (Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis).